Bariatriya

Bariatriya — semizlik (adipozitas)ni diagnostika qilish, oldini olish va davolashga ixtisoslashgan tibbiyot sohasi bo‘lib, nafaqat jarrohlik, balki metabolik, endokrin, psixologik va ovqatlanish muammolarini ham qamrab oladi.

📌 Kam yoritilgan, ammo muhim bariatriya yo‘nalishlari:

Nevrometabolik ta’siri:

Bariatriya jarrohligidan so‘ng, miyadagi ghrelin va leptin retseptorlarining sezuvchanligi o‘zgaradi. Bu odamning ishtahasini faqat mexanik emas, neyropsixologik jihatdan ham kamaytiradi.

Ba’zi holatlarda, bu holat depressiya yoki o‘zgaruvchan kayfiyatlar bilan bog‘lanishi mumkin, shuning uchun post-bariatriya psixiatriya monitoringi kerak bo‘ladi.

Ichki mikrobiota bilan bog‘liqlik:

Bariatriya amaliyotidan so‘ng, ichak mikrobiotasi tarkibi o‘zgaradi. Ayniqsa, Bacteroides va Firmicutes nisbatining o‘zgarishi metabolik tezlikni oshiradi.

Bu ta’sir juda individual bo‘lib, ayrimlarda vitamin malabsorbsiya (masalan, B12, D) holatiga olib kelishi mumkin.

Immunologik yondashuv:

Semizlik immun tizimining surunkali yallig‘lanish holatida bo‘lishi bilan tavsiflanadi (masalan, IL-6, TNF-alpha). Bariatriya shunchaki tana massasini kamaytiribgina qolmay, yallig‘lanish sitokinlari darajasini ham kamaytiradi.

Bu esa autoimmun kasalliklar (masalan, revmatoid artrit)da simptomlarni yengillashtirishi mumkin.

Farmakokinetik o‘zgarishlar:

Operatsiyadan keyin dorilarning yutilish xususiyati o‘zgaradi. Ayniqsa antidepressantlar, antiepileptiklar va kontratseptivlar bunday holatlarda dozalashga qayta ko‘rib chiqishni talab qiladi.

Metabolik "set-point" nazariyasi:

Bu nazariyaga ko‘ra, tana o‘zining "ideal" vazn oralig‘ini "eslab qoladi" va unga qaytishga intiladi. Bariatriya bu set-pointni neurologik darajada pasaytirishga harakat qiladi, bu oddiy dieta yoki sportdan farqli ravishda yanada kuchli ta’sir qiladi.