Proseduralar
FESS — Funktsional endoskopik burun yonbo‘shliqlari jarrohligi
🩺 FESS (Funktsional endoskopik burun yonbo‘shliqlari jarrohligi) Funktsional endoskopik burun yonbo‘shliqlari jarrohligi (FЭOС / FESS) — bu kam invaziv (kam jarohat yetkazuvchi) jarrohlik protsedura bo‘lib, unda burun yonbo‘shliqlarining normal shamollanishi va drenajini tiklash uchun endoskopik uskunalar yordamida patologik to‘qimalar (poliplar, kistalar, yallig‘langan shilliq qavatlar va boshqalar) olib tashlanadi.
FESS qachon qo‘llaniladi?
FЭOС quyidagi holatlarda amalga oshiriladi:
- Surunkali sinusit — dori-darmonlar bilan davolanishga javob bermaydigan
- Burun polipozi
- Burun yonbo‘shliqlarida kistalar
- Burun yonbo‘shliqlari infektsiyalari ning tez-tez takrorlanishi
- Nafas olish yoki shilliq qavatdan suyuqlik chiqishini to‘sadigan anatomik buzilishlar
- Allergik rinitning asoratlari
Afzalliklari
Operatsiya qanday o‘tadi?
- Anesteziya — operatsiya odatda umumiy narkoz ostida o‘tkaziladi (ba'zida mahalliy anesteziya ham qo‘llanilishi mumkin).
- Endoskopni kiritish — shifokor burun bo‘shlig‘iga endoskop (kamera va asboblar bilan jihozlangan ingichka truba) kiritadi.
- Vizual nazorat — monitor yordamida burun yonbo‘shliqlarining ichki holati kuzatiladi.
- Olib tashlash — shifokor yallig‘langan to‘qimalar, poliplar yoki kistalarni olib tashlaydi, shuningdek, kerak bo‘lsa burun yonbo‘shliqlari o‘zaklarini kengaytiradi.
- Qon ketishini nazorat qilish — to‘qimalar olib tashlangandan so‘ng, zarur bo‘lsa, qon ketishini to‘xtatish (gemostaz) amalga oshiriladi.
Tayyorgarlik
FESS operatsiyasining afzalliklari:
Tashqi kesiklar yo‘q (hammasi burun orqali amalga oshiriladi)
- Tashqi to‘qimalarga minimal zarar yetkaziladi
- Tez tiklanish davri
- Kam asoratlar riski
- Burun yonbo‘shliqlarining barcha joylarini aniq ko‘rish imkoniyati
- Ko‘pincha surunkali sinusit va poliplardan butunlay qutulish imkoniyati mavjud
Operatsiyadan keyingi davr:
- Kasalxonada yotish — odatda 1–2 kun, ba'zan ambulator tarzda
- Noqulaylik, shish va burun bitishi mumkin
- Burunni fiziologik eritma bilan tez-tez yuvish kerak
- Og‘ir jismoniy harakatlar, sauna, issiq ovqatlardan saqlanish tavsiya etiladi
- Bir necha kundan so‘ng LOR shifokori tomonidan nazorat
- Ba'zida vaqtinchalik kortikosteroidlar yoki antibiotiklar tayinlanishi mumkin
Mumkin bo‘lgan asoratlar (kam hollarda):
- Qon ketishi
- Infeksiya
- Yara to‘qimasi (spaykalar) hosil bo‘lishi
- Yaqin atrofdagi tuzilmalar shikastlanishi (juda kam hollarda)
- Kasallikning qayta boshlanishi (rutsidiv)
O'xshash muolajalar
